Siruwa pabni / New year
सिरुवा पावनी एक परिचय (Siruwa Festival A brief description)
नयाँ वर्षमा मनाइने यो चाड
पूर्वी तराइमा मानिने प्रमुख पर्व हो यो पर्व विशेष गरी ३ दिनसम्म मनाइन्छ ।
यस पर्व लाई जुर शितल पनि भन्ने गरिन्छ यस पर्वको पहिलो दिन बैशाख १ गते
अर्थात् यस दिनलाई पानी सिरुवा भन्ने गरिन्छ । पानी सिरुवामा आफूभन्दा
ठूलाको खुट्टामा पानी हालेर आशिर्वाद लिने गरिन्छ । शुभकामना आदानप्रदान
गर्ने गरिन्छ । वर्षको दुःख कष्टलाई धोइ पखाली नयाँ वर्षको शुरुवातसँगै
वर्षभरि शरीर ठण्डा र शीतल रहोस् भनी कामना गरिन्छ
दोस्रो दिन
अर्थात २ गतेलाई कादो सिरुवा भनिन्छ । यसदिन एक अर्कालाई हिलो छ्यापा-छ्याप
गरेर मनाउने गर्छन् । बर्षभरिका दुःख कष्ट, पीडा र थकानलाई मेटाउन कादो
सिरुवा खेलिने चलन छ । यसो गर्नाले माटोको शरीर अन्ततः माटो मै विलिन हुने
भएकाले शरीरलाई कुनै रोगव्याधी नलाग्ने बिश्वास गरिन्छ नवबर्षको तेस्रो दिन
रंग सिरुवा खेलिन्छ । रंग सिरुवामा एक अर्काबीच रंग छ्यापेर शुभकामना
आदानप्रदान गर्ने गरिन्छ । रिस, राग त्यागेर मनमुटावलाई बिर्सेर रंग खेली
हर्ष उल्लासका साथ मनाइन्छ । सबैले नयाँ बर्षको उपलक्ष्यमा नयाँ लुगा
लगाउने, मिठो-मिठो परिकार बनाएर खाने चलन छ ।
राजवंशी समाज विकास समितिका केन्द्रीय अध्यक्ष अभयलाई नगदसहित रत्न अवार्ड २०२३ प्रदान
झापामा छैटौं 'राष्ट्रिय भाक्का दिवस'
भाक्का दिवसको भव्यता........ पूर्वी तराइम रहेका राजवंशी समुदायको मौलिक भाक्का दिवस मनाउन भारतमा रहेका राजवंशीहरूको पनि उपस्थिति
बिर्तामोड — पूर्वी तराइका आदिवासी राजवंशी समुदायले मौलिक खाना संस्कृतिको रुपमा भव्य तरिकाले भाक्का दिवस मनाएका छन् । झापा र मोरङका विभिन्न स्थानमा सांस्कृतिक कार्यक्रमसहित उक्त समुदायले शुक्रबार छैठौं राष्ट्रिय भाक्का दिवस मनाएको हो ।
कोचिला गाभुर फ्रन्ट र राजवंशी समाज विकास समितिको संयुक्त आयोजनामा झापाको बिर्तामोडमा बृहत कार्यक्रमको आयोजना गरिएको छ । नेपाल र भारतका विभिन्न राज्यबाट समेत आएका राजवंशीहरुले बिर्तामोडमा भाक्का दिवस मनाएका हुन् । राजवंशी जातिको सिजनल परिकार भाक्का पछिल्लो समय व्यवसायिक बनेपछि यसको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि भाक्का दिवस मनाउन थालिएको हो । जाडो सिजनमा पूर्वी तराईका चोक बजारमा बिहानको खाजाको रुपमा भाक्का बेच्ने व्यापार निकै बढेको छ ।
राजवंशी जातिको विपन्न परिवारका महिलाले बिक्री गर्दै आएको भाक्का पछिल्लो समय गैर राजवंशी समुदायका महिलाले समेत व्यापारका रुपमा भाक्का बेच्ने गर्छन् । राजवंशी समुदायमा जाडो सिजनमा विशेष परिकारका रुपमा भाक्का खाने चलन छ । छोरी चेलीलाई बोलाएर परिवारका सबै भेला भएको दिन बिहान माछा, तरकार, धनिया–टमाटरको अचार र चियासँग भाक्का खाने चलन छ ।
तर, चोक बजारमा सामान्य अचारसँग मात्र भक्का खाने चलन रहेकाले यसको परम्परागत स्वाद आम मानिसमा पुर्याउनका लागि भक्का दिवस मनाउन थालेको राजवंशी समाज विकास समितिका केन्द्रीय सदस्य प्रमोद राजवंशीले जानकारी दिए । राष्ट्रिय भक्का दिवसको अवसरमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले शुभकामना सन्देशसमेत जारी गरेका छन् ।
Source: ekantipur.com
राष्ट्रिय भाक्का दिवस
कोच राजवंशी समुदाय तथा पूर्वी तराईमा बसोबास गर्ने समग्र आदिवासी समुदायले पुस २९ गतेलाई राष्ट्रिय भक्का दिवसका रूपमा मनाउने गरेका छन् । बिस २०७९ सालको भक्का दिवसमा सबैलाई न्यानो स्वागत छ ।
पछिल्लो समय कोच राजवंशी समुदायसँगै अन्य जातजातिले पनि रुचाएपछि भक्का खाने चलन व्यापक बनेको छ । राजवंशी जातिमा मात्र सीमित रहेको भक्का खाने चलन सबै जातजातिबिच लोकप्रिय बनेपछि यसलाई प्रवर्द्धनात्मक कार्यक्रमसहित पुस २९ गते भक्का दिवस मनाउन मनाइन्छ ।
भक्का के हो ?
राजवंशी समुदायको परम्परागत परिकार भक्का, पूर्वी नेपालको सर्वाधिक रुचाइने एउटा परिकार हो जुन विशेषतः हिउँदमा बढी खाने गरिन्छ । चामलको पिठोलाई पानीको बाफमा पकाएर तयार गरिने भक्कालाई चटनीसँग खाने गरिन्छ । भक्का अथवा भक्का जे भने पनि यसको मौलिक विशेषता र स्वास्थ्यकर फाइदा दुवैलाई प्रवर्द्धन गरिन जरुरी भएको ठम्याइका साथ हरेक वर्ष पुस २९ मा राष्ट्रिय भक्का दिवस मनाइन्छ ।
भक्का दिवसको सबैलाई शुभकामना ।
Ref:www.hamropatra.com
Bhakka- Eastern Rajbanshi Delicacy
 | |
| Steaming bhakka |
 |
| Too many bhakka to eat |
The rice flour prepared from milling soaked rice is first sprinkled with some water to make lightly moist and then massaged with palms to form moist sand like texture. It is then sieved through the sieve, which helps in forming small round sand-size grits. It is then lightly compacted in a small bowl and then steamed. Traditionally clay pot with the narrow opening is used for steaming. The opening is covered by muslin cloth where the rice cake is placed and steamed with lid-on.
Rajbanshi women in production unit
Rajbanshi women collect fern, yam,
rhizome, knolkhol and aurum as well as leafy vegetables from marshland and
canal areas. Women are involved in fishing in local ditches and small fishes
there along with nadiali fishes in local steams are converted into dried fishes
by just leaving the fish pieces in dry sun beam without using salt or turmeric.
They have invented various techniques for fishing of pond
fishes, river fishes and fishes with extra respiratory organ. Activity of
fishes, fish eating birds, frogs, snakes and ants are natural indicator of
weather to them.
Rajbanshi women are good with
poultry and goat raring, whereas cattle management is mostly managed by male
elders of the family. Duck, goose and swans control the population of snails in
the pond and actually help in fish cultivation; their stool is a good source of
fodder for the fishes. They know about the shrubs like bichhilara controlling
infectious diseases in poultry. They know about the grasses and herbs that
increase the milk productivity of cows. Women are really good will kitchen
garden in uchu or danga or upland places where they propagate vegetables and
spices. Turmeric, zinger, peppercorn, chilly, cardamom, cabbage and broccoli,
cauliflower, mustard, rapeseeds, sunflower, bitter gourd, gourd, potato, sweet
potato, carrot, beat, chal kumra or pani kumra (Pumpkin), lady finger, brinjal,
snake gourd, cane and bamboo, jack fruit and guava, kaon, marua and maize are
the basic items of highland. visit www.voiceofrajbanshi.blogspot.com
Bhakka
 |
| Bhakka |
Bhakka is a traditional indigenous food of Rajbanshi community of Nepal and is popular in the eastern part of Nepal especially Morang district, Jhapa district and Sunsari district where there is superfluity of tharu community.Nowdays the popularity of bhakka has been spread throug out Nepal. This bhakka has been taken as breakfast or as fast food item in most of the areas.
Bhakka:The 500 km journey of a popular Jhapali dish to Kathmandu
On a chilly December morning, there is quite a buzz near Anamnagar bus station, east of Singhadarbar. A crowd has gathered around a stall, which is selling a popular dish of eastern Nepal, bhakka.
“We come to this didi’s place every morning for this. This food reminds us of our teen years, when we used to eat bhakka every day while going to the high school,” shares Rabin Khatiwada, a native of Birtamod in Jhapa district.
Made famous by members of the ethnic group called Rajbanshi, who live in Jhapa and Morang districts, bhakka is a popular dish made from fresh rice flour. It is normally eaten during winters in the areas.
However, this dish has recently travelled to Kathmandu. Whereas other street foods are popular among roadside crowds during afternoons and evenings, bhakka has been a favourite for morning folks.
बाह्रदशीको अध्यक्षमा चारजना राजवंशी भिडेपछि…
गत स्थानीय निर्वाचनमा बाह्रदशी गाउँपालिकामा धेरै राजवंशी जनप्रतिनिधिहरु निर्वाचित भएका थिए । ७ वटा वडा रहेको सो गाउँपालिकामा गाउँपालिका अध्यक्ष , उपाध्यक्ष, दुई वडाध्यक्षसहित ८ जना राजवंशी जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएका थिए । अध्यक्षमा खड्गप्रसाद राजवंशी , उपाध्यक्षमा रत्ना राजवंशी , वडाध्यक्षमा शम्भुसिंह राजवंशी , विरेन्द्रप्रसाद राजवंशीलगायत राजवंशी जनप्रतिनिधिहरुको राम्रो पकड रहेको थियो । तर, यस वर्षको स्थानीय तहको निर्वाचनमा आफू–आफूबीच भोट काटकाट गर्दा बाह्रदशी गाउँपालिकामा राजवंशीहरुले आफ्नो वर्चस्व गुमाएका छन् ।
Balen Shah- A Youth Leader of Current Nepal
मनिशा राजबंशी र जवाहिरको “आजै हो दिन मायालु”
मिस राजवंशी २०१८ की सेकेण्ड रनर अप विजेता मनिशा राजबंशी र
खेलाडी जवाहिर गुरुको फिचरिङमा रहेको “आजै हो दिन मायालु ” गीतको भिडियो
तरेली कुञ्जको अफिसियल युटुव मार्फत सार्वजनिक भएको छ । सार्वजनिक गीतमा
प्रेम दिप रम्जालीको शब्द , स्वर तथा संंगीत रहेको छ ।
Please Click The Picture To see the video
प्रेमको सुनौलो पललाई गीतमा समावेश गरिएको छ । आफनी प्रेमीकाको मायामा
मनमा उठेका भावलाई गीत मार्फत ब्यक्त गायक रम्जालीले गरेका छन । सरोज
शाहीको छायाँकन , सम्पादन तथा निर्देशन भिडियोमा रहेको छ ।
राजबंशी साहित्यमा योगदान पुर्याउदै गोपाल
३ करोड नेपालीले हेर्नु पर्ने ज्ञानु राजबंशीको देशभक्ति गीत ‘पागल’ भिडियो
देशभक्ति गीत पागलको म्युजिक भिडियोमा दिपुकृष्ण डंगोलको क्यामेरावर्क रहेको छ । हरि महर्जनको निर्देशनमा बनेको भिडियोलाई ओ एस आर डिजिटलको अफिसियल युट्युब मार्फत डिजिटल बजारमा आएको हो ।
लोप हुदै राजबंशी भाषा र संस्कृति
पहिलेको समय भन्दा अहिलेको समय धेरै कुरामा फरक छ । पहिले भने शारिरिक शक्तिले हरेक कामकाज जस्तो धानलाई चामल बनाउन मिल थिएन घरमै ढिकी र ओखलीमा कुट्थे काही जानु पर्दा पैदलनै यात्रा गर्थे। अहिले जस्तो गाडी र मोटरसाईकल थिएन। अहिलेको समय मेसिन र इन्जिनको रहेछ यि कुराहरु प्रिवर्तन स“गसगै आÏना संस्कृती र परम्परा पनी परिवर्तन हुदै छ । यो परिवर्तनलाई के–को रुपमा लिनु, अहिलेका युवायुवती धेरै जान्ने बु¤ने भएर कुनै अन्धविश्वास जस्तो कुरालाई नमानिएको भनौ या पुराना रितिरिवाज,संस्कृतीलाई वास्ता नगरेको भनौ विस्तारै–विस्तारै सबै लोप हुदै गईरहेका छन् । हाम्रा हजुरवुवाहरुले मान्दै आएका संस्कृतीलाई पुरानो फेसन विदेशी डिजाइन र भाÈालाई नया“ किन हुदैछ यस्तो एकचोटी सबैले भित्री रुपमा सोच्नै पर्ने कुरा हो । यसरी आÏना सस्कृतिलाई बिर्सिदै गए भने हाम्रो कुनै अस्तिव नै रहदैन एक राजबंशी जातीको मात्र समस्या होइन यो समस्या सबै जातजातीमा भएको पाइन्छ । यसरी नै राजबंशी जातीको हुन किन राजबंशीलाई आदिबासी भनिन्छ । पहिला कस्तो थियो रहनसहन ?के थियो परम्परा ?किन हुदैछ लोप ? नेपालको विभिन्न ठा“उमा छरिएर रहेपनि सुदुरपुर्वी तराई मोर¨का आदिवासी वा मुलवासी हुन । अतःराजवंशी जातीलाई नेपालका आदिवासी भनिन्छ । नेपाली राजवंशीहरु
राजवंशी जाति
मुख्य बस्ती
यो जातिको बसोबास झापा जिल्लाको सबै क्षेत्रमा पाइएता पनि विशेष गरेर जिल्लाको मध्य तथा दक्षिणी भेगमा पाइन्छ। यो जाति खास गरेर भद्रपुर, पथरिया, अनारमनी, गरामनी, काकरभिट्टा, लखनपुर, गौरादह, गुवालडभा, गौरीगञ्ज, घैलाडुव्वा, पाँचगाछी, सिबगन्ज, माहाबार, कोरोबारी, डांगीबारी, वैगुनधुरा, राजगढ, घेराबारी, बालुबाडी, महेशपुर, हल्दीबारी, बनियानी, शरणामतीमा वढी केन्द्रित भएको देखिन्छ। त्यसैगरी मोरङको विराटनगर , कटहरि गापा, जहदा गापा, बुढिगंगा गापा, धनपालथान गापा आदि नपा, गापामा अत्यधिक संख्यामा विराट राजवंशी बसोवास भएको पाईन्छ।
जल सिरुवा-रंग सिरुवा-कादो सिरुवा
राजबंशीहरुको महान पर्ब सिरुवा पावनी बैशाख को पहिलो दिन देखि सुरु हुन्छ ! परापुर्वकाल देखि बसोबास गर्दै आएका राजबंशी, ताजपुरिया, गंगई, थारु, धिमाल लगायेत आदिबासी बस्तिहरू माँ यो पावनी को रौनक बडेको हुन्छ ! प्रतेक नया बर्ष माँ मनाईने यो चाड नेपाल को तराई का अधिकांस आदिबासी हरु ले मनाउने यो सबै भन्दा ठुलो पर्व हो ! यो पर्व विशेष गरी ३ दिन सम्म मनाइन छ ! यस पर्व को पहिलो दिन बैशाख १ गते अर्थात यस दिन लाइ पानी सिरुवा भन्ने गरिन्छ ! पानी सिरुवा माँ आफूभन्दा ठुलाको खुट्टामा पानी हालेर आशिर्बाद ली ne गरिन्छ ! शुभकामना आदान प्रदान गर्ने गरिन्छ ! बर्षको दुःख कस्ट लाइ धोई पखाली नया बर्षको सुरुवात संगै बर्ष भरी शरीर ठंडा र शीतल रहोस भनी कामना गरिने राजबंशी हरुको भनाई छ ! यसै दिन राती जरिबुट्टी खोजेर ल्याई कसैले न देख्ने ग़री घरको चारै किल्ला मा पूजापाठ गरिन्छ ! बर्ष भरी कुनै पनि शत्रुले परिवारका कुनै सदस्यता माथी बैरभाव नराखोस भन्ने कामना गरिन्छ !
Interview | 'There Are Few Documents on the Diverse History of Koch Rajbanshis'
Guwahati: A few days after the lynching incident of two youth, Nilotpal and Abhijeet Das in Assam’s Karbi Anglong district, a Koch Rajbanshi boy was brutally beaten in public. The video of that incident was streamed on social media and selectively ignored by both regional and national press. The mob had aggressively questioned whether his name appeared in the National Register for Citizens (NRC) or not.
This is not the first time that the rights of a Koch Rajbanshi individual have been violated. In the peak of the Bodo Movement (1989), more than 200 Koch-Rajbanshi families belonging to 43 villages from the northern part of Bongaigaon (now Chirang) district, fled from their homes, leaving behind their valuables and took shelter in various designated camps to escape the slaughter of armed Bodo militants. The dominant cultural amnesia might have wiped out these events but the long lasting trauma among those inflicted has remained intact.
Historically, the term “Koch” has three meanings and uses – it is the name of a dynasty, an ethnic group and a desh (country) i.e. Cooch Behar. Accounts from the Mughal period, like the Ain-i-Akbari and Baharistan-i-Ghaybi, have referred to the area as “Koch”. Within India and South Asia currently, the term “Koch” has been (almost) replaced by “Rajbanshi” in North Bengal, Bihar and Nepal. Since 1996, the terms ‘Koch’ and ‘Rajbanshi’ are officially used as one term ‘Koch–Rajbanshi’ in Assam.
Subscribe to:
Posts (Atom)